Bağlanma Teorisi ve Bağlanma Stilleri

 Bağlanma Teorisi ve Bağlanma Stilleri

Bağlanma; Kişinin başka birinden yakınlık bekleme eğilimi ve kendisini o kişinin yanında güvende hissetmesi olarak tanımlanabilir. Bağlanma biyolojik bir ihtiyaçtır, beynimiz buna programlıdır.

Bağlanma Teorisi genlerimize işlemiş yakınlık kurma ihtiyacını temel alır. Bağlanma Teorisi ilk olarak 1950’li yıllarda Amerikalı Psikolog John Bowlby tarafından ortaya atılmıştır. Anne bebek etkileşimlerini gözlemlerken bebeklerin ve çocukların bakım veren kişiyle 3 temel bağlanma stili geliştirdiğini öne sürer. Güvenli, Kaygılı ve Kaçıngan Bağlanma.

Bir Gelişim Psikoloğu olan Mary Ainsworth’un geliştirdiği “ Yabancı Ortam Testi” ile teori geliştirilmiştir. Yabancı Ortam Testi’nde 9-18 ay arası çocuklar anneleriyle birlikte bir gözlem odasına alınır. Odada bir Araştırma Görevlisi ve oyuncaklar vardır. Anne görevliyle sohbet ederken çocukta odayı keşfe çıkar. Daha sonra anneye odadan çıkması söylenir. Odada kalan çocukların davranışları gözlemlendiğinde çocukların 3 farklı tepki gösterdiği belirleniyor.

Tip Davranış; Anne odadan çıkınca üzülüyor ama anne odaya geri gelince seviniyor ve oynamaya devam ediyor. Bu tarz davranış gösteren çocukların bağlanma stiline “Güvenli Bağlanma” deniyor.

Tip Davranış ; Anne odadan çıkınca aşırı üzülüyor, ağlıyor , sakinleşmiyor anne odaya geri geldiğinde biraz seviniyor ama anneye öfkesi devam ediyor , sakinleşmesi uzun sürüyor ve anneye kapris yapması devam ediyor. Bu tarz davranış tarzına “Kaygılı Bağlanma” deniyor.

Tip Davranış ; Anne odadan çıkınca hiç tepki göstermiyor. Oynamaya devam ediyor. Anne geri gelince de fark etmemiş gibi davranıyor. Sanki anne var - yok onun için fark etmiyor. Ancak bu işin görünen yüzü.  Aslında bu çocukların içinde fırtınalar kopuyor. Çünkü araştırmacılar çocukların kalp atışlarını ve stres seviyelerini ölçtüklerinde bu çocuklarında en az kaygılı çocuklar kadar kalp atışlarının arttığını ve yüksek stres seviyesine sahip olduklarını görüyorlar. Bu tarz davranış gösteren çocukların bağlanma stiline de “Kaçıngan Bağlanma” adı veriliyor. Yapılan araştırmalarda çocukların ebeveynlerine bağlanma biçimiyle yetişkinlerin partnerlerine bağlanma biçimlerinin benzer olduğu görülüyor. Yani bağlanma stilinin yetişkinlikte de devam ettiği gözleniyor.

Güvenli Bağlanma Stilinin Özellikleri:

Yakın ilişkiler kurmaları kolay. İhtiyaç duyduklarında rahatça yardım isteyebiliyor, ihtiyacı olan partnerlerine yardımcı oluyor. İlişkide sorun yaşandığında kimseyi suçlamıyor. Çözüme odaklanıyor.

Kaygılı Bağlanma Stilinin Özellikleri:

Yakın olmayı seviyor. Kolayca yakınlık kuruyor ancak yakınlık kurduğu kişilerin onun kadar yakın olmayı istemeyeceklerinden endişeleniyor. Kaybetme korkusu çok yüksek. İlişkiler onlar için çok yorucu çünkü her bir hareketi , mimiği, sözü sinyal olarak alıyor ve üzerinde uzun uzun düşüyor. İlişkide sorun yaşandığında kendisini suçluyor. Yeterince iyi olmadığını , yeterince güzel, akıllı vb….. olmadığını düşünüyor.

Kaçıngan Bağlanma Stilinin Özellikleri:

Bu stil için özgürlük ve kendi kendine yetmek çok önemli. Yakın olmayı istiyor ancak çok yakınlıktan da rahatsız oluyor. Karşı tarafı hep belli bir mesafede tutmaya çalışıyorlar. Öz yeterlilik onlar için çok değerli. Kişisel sınırlar konusunda çok hassaslar. Dışarıdan duygusuz gibi görünüyorlar ancak içlerinde kaygı düzeyleri testteki çocuklar gibi oluyor. İlişkilerde yakınlık artınca bunu bozma eğiliminde oluyorlar. Karşısındaki kişiyi aşağılama üzecek davranışlar yaparak uzaklaştırmaya çalışıyor.

Bağlanma stillerinin özellikleri temel olarak böyle diyebiliriz. Sizin bağlanma stiliniz ya da partnerinizin bağlanma stili hakkında fikriniz olabilir. Bağlanma stili değişebilir. Önce farkında olmak ve rahatsız olduğumuz özelliklerin bağlanma stilimizden kaynaklandığını anlayabiliriz.